Van lichtmast naar… nieuwe lichtmast!

Wat gebeurt er met een lichtmast die zijn beste tijd heeft gehad?  Wist je dat er in Nederland miljoenen lichtmasten staan die vaak worden vervangen na hun levensduur, terwijl een groot deel nog prima een tweede ronde mee kan? In onder andere Noord-Nederland wordt daarom gewerkt met een andere aanpak: Mastenbank. Een circulair concept waarmee lichtmasten worden hersteld en klaargemaakt voor hergebruik in de openbare ruimte.

Van opgave naar aanpak
Het initiatief is ontwikkeld door MONTAD, een adviesbureau dat samen met gemeenten en provincies werkt aan circulair beheer van de openbare ruimte. Binnen MONTAD is Jeroen Klinkhamer verantwoordelijk voor de vestiging in Assen en betrokken bij de ontwikkeling van Mastenbank in de regio. “Wij werken veel voor provincies en gemeenten”, vertelt hij. “Zij hebben een opgave: duurzaam inkopen. En in de praktijk betekent dat dat je steeds meer moet toewerken naar hergebruik van materialen.”

Eerst herstellen, dan hergebruiken
In plaats van lichtmasten direct te vervangen of te recyclen, kijkt Mastenbank eerst of ze nog geschikt zijn voor hergebruik. Afgeschreven masten worden hersteld, gecontroleerd en waar nodig gerenoveerd, zodat ze opnieuw ingezet kunnen worden. “Een lichtmast kan van staal of aluminium zijn”, legt Jeroen uit. “Vaak worden ze standaard vervangen, terwijl een groot deel nog een volledige levensduur mee kan.” Volgens hem draait het vooral om anders kijken naar wat je al hebt. Als een mast technisch nog in orde is, hoeft hij niet weg. “Als dat zo is, kan hij na herstel gewoon opnieuw worden ingezet”, zegt hij.

Testen voor veilig hergebruik
Voordat een mast opnieuw wordt geplaatst, wordt deze zorgvuldig gecontroleerd op constructieve veiligheid. “Zowel stalen als aluminium masten worden vooraf gemeten,” vertelt Jeroen. Zo wordt vastgesteld dat hergebruik op een veilige en verantwoorde manier kan plaatsvinden. Ook na herstel en herplaatsing worden de masten opnieuw gecontroleerd. “Herstelde masten die teruggeplaatst zijn, worden na plaatsing opnieuw gemeten,” legt Jeroen uit. “Bij aluminium masten gebeurt dat voor iedere mast afzonderlijk, terwijl bij stalen masten een steekproef voldoende is.”

Het doel is dat een herstelde mast uiteindelijk dezelfde levensduur bereikt als een nieuwe mast. Volgens de aanpak van Mastenbank kan ongeveer 85 procent van de lichtmasten na herstel opnieuw een volledige levensduur krijgen.

Zichtbaar in de regio
Inmiddels werken meerdere gemeenten in Drenthe en Groningen, waaronder Assen, Midden-Drenthe, Noordenveld en Tynaarlo, met Mastenbank. Daarmee wordt het concept steeds zichtbaarder in de regio. In Tynaarlo zijn al concrete projecten uitgevoerd, waaronder het herstellen en terugplaatsen van tientallen masten. Ook in andere gemeenten wordt gewerkt aan nieuwe toepassingen. “Het begint echt serieuze vormen aan te nemen”, zegt Jeroen. “We werken in het Noorden steeds vaker samen met gemeenten en provincies. Zo wordt het één netwerk.”

Doorgeven wat waarde heeft
Voor Jeroen draait het om een eenvoudige gedachte: wat nog goed is, hoef je niet te vervangen. “We hebben als samenleving een opgave”, zegt hij. “Het is niet de vraag of we het moeten doen, maar hoe. En je kunt daar vandaag al mee beginnen.” Die manier van denken sluit aan bij hoe hij naar materialen kijkt. Niet weggooien, maar eerst kijken of iets nog een ronde mee kan. “Het is een must”, zegt hij. “De volgende generatie moet ook kunnen leven in een wereld met voldoende grondstoffen. Als je daar met hergebruik aan bijdraagt, is dat eigenlijk heel logisch.”